مقالات

مکمل گلوتامین چه فوایدی دارد و چگونه بهترین مکمل گلوتامین را انتخاب کنیم؟

بازار تغذیه ورزشی با صدها محصول حاوی ال-گلوتامین اشباع شده است. برخی از آنها فقط حاوی گلوتامین هستند و بقیه، آن را با BCAAها ترکیب کرده و یک مکمل ریکاوری چندمنظوره محسوب می‌شوند. بسیاری از کمپانی‌ها نیز آن را با وی، کراتین یا محرک‌های قبل از تمرین ترکیب می‌کنند و در مخلوط پودر پروتئین‌شان بکار می‌برند. اما گلوتامین دقیقا چیست و چه مزایایی دارد؟ در این مقاله به بررسی فواید مکمل گلوتامین برای بدن می‌پردازیم.

گلوتامین یک اسید آمینه نیمه‌ضروری است که به پیشگیری از کاتابولیسم عضله و تقویت سیستم ایمنی شما کمک می‌کند. حتی برخی از تحقیقات دریافته‌اند که آن برای درمان روده چکه‌کن و بهبود سلامت دستگاه گوارش نیز مفید است.

گلوتامین، فراوان‌ترین اسید آمینه موجود در بافت عضله می‌باشد اما ذخایر آن می‌تواند در طول ورزش شدید تخلیه شود. به همین دلیل است که بدنسازان و ورزشکاران برای آنکه سریع‌تر بتوانند ذخایر گلیکوژن‌شان را پر کنند و به دفعات بیشتری تمرین نمایند، از مکمل گلوتامین استفاده می‌کنند.

اما با وجود اینهمه محصول متنوع موجود در بازار، شما چگونه می‌توانید بهترین مکمل گلوتامین را با توجه به بودجه‌تان انتخاب کنید؟

در پایان این مقاله متوجه خواهید شد که کدام نوع از این مکمل‌ها برای شما مناسب است. تمام آنچه لازم است در مورد فواید مکمل گلوتامین بدانید، در مطلب زیر گردآوری شده است.

گلوتامین چیست؟

گلوتامین، فراوان‌ترین اسید آمینه‌ای است که بطور طبیعی در بدن وجود دارد و کاربرد اصلی آن، بیوسنتز پروتئین‌هاست. گلوتامین تقریبا ۶۰ درصد از اسیدهای آمینه در بافت عضله را تشکیل می‌دهد و یکی از ۲۰ اسید آمینه طبیعی موجود در پروتئین رژیمی است.

گلوتامین یک اسید آمینه نیمه‌ضروری در نظر گرفته می‌شود؛ این بدان معناست که سطوح آن در بدن می‌تواند در طول زمان‌های استرس (فشار) کاهش یابد. اگرچه سطوح آن بطور طبیعی به حالت عادی بازمی‌گردند اما برای پر کردن هر چه سریع‌تر ذخایر گلیکوژن طبیعی بدن توصیه می‌شود که از مکمل گلوتامین استفاده کنید.

برخی از نام‌های دیگر گلوتامین عبارتند از: ال-گلوتامین،۲-آمینو۴-کربامویل بوتانوئیک اسید و (لِوو)گلوتامید. فرمول شیمیایی آن عبارت است از C5H10N2O3.

مصرف مکمل‌های گلوتامین برای چه کسانی مفید است؟

فواید مکمل گلوتامین برای بدن
فواید مکمل گلوتامین برای بدن

مصرف گلوتامین در مواقعی که شرایط ایجاب می‌کند، می‌تواند مفید باشد. این شامل دوره‌های دویدن شدید، وزنه‌برداری، تمرین قدرتی، تمرین استقامتی و حتی در طول درمان سرطان مانند شیمی‌درمانی است.

اگر بافت عضلانی شما در حالت ترمیم یا بهبودی است –خواه از آسیب‌دیدگی تروماتیک، بیماری شدید یا استرس ناشی از ورزش بدنی – آنگاه باید مکمل گلوتامین مصرف کنید.

گلوتامین همچنین می‌تواند برای سیستم ایمنی خانم‌ها و آقایان و برای حفظ سلول‌های سالم در کلیه‌ها و روده‌های شما نیز مفید باشد.

با اینحال مکمل گلوتامین بعنوان راه حلی برای مشکلات گوارشی مانند IBS یا بیماری کرون طراحی نشده است. در این شرایط بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا در صورت نیاز برای شما یک دوره پروبیوتیک تجویز شود.

شما باید چه مقدار گلوتامین مصرف کنید؟

مقدار گلوتامینی که بدن بطور طبیعی تولید می‌کند، برای بدنسازان و ورزشکاران کافی نیست و آنها غالبا به گلوتامین بسیار بیشتری نیاز دارند. اما شما به چه مقدار گلوتامین نیاز دارید و اگر گلوتامین بیش‌ازحد مصرف کنید، چه اتفاقی می‌افتد؟

اکثر سایت‌های بدنسازی و تناسب اندام توصیه می‌کنند که روزانه ۱۰ تا ۱۵ گرم گلوتامین را در ۲ تا ۳ وعده ۵ گرمی مصرف کنید.

اما با وجود مکمل‌های قبل از تمرین، پودرهای پروتئین و حتی مولتی‌ویتامین‌های بسیاری که حاوی مقداری آمینو اسید هستند، محاسبه دقیق مقدار گلوتامین مصرفی چندان آسان نیست.

اگر در حال حاضر از انواع مکمل استفاده می‌کنید، بهتر است برچسب آنها را بررسی نمایید تا ببینید که آیا حاوی گلوتامین هستند یا نه. اگر اینگونه نیست، آنگاه می‌توانید از کپسول‌ها یا پودرهای ال-گلوتامین خالص استفاده نمایید.

متأسفانه در مقایسه با مکمل‌هایی مانند کراتین، مطالعات کنترل‌شده چندان زیادی در مورد دوز مصرف گلوتامین وجود ندارد.

در یک مطالعه، مصرف ۱۰ تا ۳۰ گرم مکمل BCAA در روز، اثر سوئی نداشته است. مطالعه دیگری گزارش داد که مصرف مکمل BCAA، اثرات آسیب عضلانی در طول تمرین استقامتی طولانی مدت (دوره‌های دوچرخه‌سواری ۹۰ دقیقه‌ای در این مورد) را کاهش داده است.

گلوتامین در برخی از مواد غذایی نیز وجود دارد؛ البته در مقادیر کمتر.

مواد غذایی که دارای بیشترین مقدار ال-گلوتامین هستند، عبارتند از:

پنیر ریکوتا، پنیر کاتیج، اسپیرولینا، گوشت گاو تغذیه‌شده با علف، ماکیان، آب قلم، بوقلمون، گوشت گوزن، ماهی‌های صیدشده وحشی (کاد، ماهی تن و سالمون)، شیر، ماست، اسفناج خام و جعفری خام.

اگر قصد دارید بمدت طولانی از مکمل گلوتامین استفاده کنید، بهتر است مولتی‌ویتامینی مصرف نمایید که حاوی مقدار زیادی ۱۲B است. این امر می‌تواند  به تعدیل تجمع گلوتامین در بدن کمک کند.

نحوه مصرف گلوتامین

هیچ مورد منفی درباره جذب گلوتامین از کپسول‌ها گزارش نشده است و فُرم گلوتامین مصرفی به اولویت شخصی شما برمی‌گردد. اما تجربه نشان می‌دهد که پودرهای گلوتامین، ارزان‌ترین گزینه هستند؛ می‌توانید آنها را با شیک پروتئین یا نوشیدنی مورد علاقه‌تان مخلوط کنید.

بهترین زمان برای مصرف گلوتامین

فواید مکمل گلوتامین برای بدن
فواید مکمل گلوتامین برای بدن

بیشتر کارشناسان بدنسازی در مورد مصرف مکمل‌های گلوتامین، توصیه مشابهی دارند: قبل از خواب، بلافاصله پس از بیدار شدن در صبح و ۳۰ دقیقه قبل یا بعد از ورزش.

اما آیا هیچ‌گونه شواهد علمی برای تأیید این توصیه وجود دارد؟

پس از تمرین

حداقل یک مطالعه نتیجه گرفت که رشد عضله آنابولیک مستلزم دریافت اسیدهای آمینه ضروری در دوره ریکاوری پس از ورزش است. مشخص شده که این، بهترین زمان برای تقویت جذب اسید آمینه به درون عضله و افزایش میزان سنتز پروتئین می‌باشد. در این مطالعه، یک نوشیدنی حاوی ۶ گرم اسیدهای آمینه ضروری و ۳۵ گرم ساکارز، ۱ یا ۳ ساعت پس از ورزش مصرف شد. در مقایسه با یک نوشیدنی دارونما، سنتز پروتئین عضله با پاسخ‌های آنابولیک مشابه در ۱ و ۳ ساعت، بطرز قابل‌توجهی افزایش یافت.

قبل از خواب

برخی تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف مکمل گلوتامین، درست قبل از خواب به بهبود سطوح هورمون رشد در هنگام خواب منجر می‌شود.

به محض بیدار شدن در صبح

عضلات شما حتی با وجود مصرف یک پروتئین کازئین کندهضم، بیشتر از ۶ ساعت را بدون مواد مغذی کلیدی سپری می‌کنند. مصرف یک وعده مکمل گلوتامین بمحض بیدار شدن از خواب، عضلات شما را در ابتدای روز با فراوان‌ترین اسید آمینه پر خواهد کرد.

یک مطالعه نشان داد که سطوح HGH (هورمون رشد انسانی) پس از مصرف فقط ۲ گرم گلوتامین در صبح، افزایش یافت. اما این حقیقت که گلوتامین در یک نوشیدنی شیرین و پس از یک وعده صبحانه سبک مصرف شد، بحث برانگیز است. چون هر دوی این فعالیت‌ها می‌توانند بر غلظت هورمون رشد اثر بگذارند؛ حتی بدون مصرف مکمل گلوتامین.

انواع گلوتامین

اگر برچسب روی اکثر مکمل‌های گلوتامین را بخوانید، احتمالا آن را با عنوان ال-گلوتامین پیدا خواهید کرد. اما ممکن است پپتیدهای گلوتامین و Dگلوتامین نیز به چشم تان بخورد.

مزایای سلامتی مکمل‌های ال-گلوتامین

۱. سلامت دستگاه گوارش را بهبود می‌بخشد.

۲. به التیام زخم‌های معده و روده چکه‌کن کمک می‌کند.

۳. از توجه شناختی، حافظه و تمرکز پشتیبانی می‌کند.

۴. علائم IBS را تسکین می‌دهد.

۵. رشد عضله را افزایش می دهد و به سنتز پروتئین کمک می کند.

۶. عملکرد ورزشی و ریکاوری از ورزش استقامتی را بهبود می‌بخشد.

۷. متابولیسم بدن را بهبود می‌بخشد.

۸. میل به مصرف شکر و الکل را کاهش می‌دهد.

۹. می‌تواند عوارض جانبی درمان‌های سرطان را کاهش دهد.

۱۰. وضعیت دیابت و قند خون را بهتر می‌کند.

مراقبت ویژه، درمان سوختگی و تروما

تعدادی از مطالعات علمی نشان داده‌اند که گلوتامین در نجات و بهبود قربانیان سوختگی مفید است. اگرچه اندازه‌های نمونه، اغلب کوچک هستند اما این مزیت سلامتی گلوتامین، بیش از ۲۰ سال مورد مطالعه قرار گرفته است.

در سال ۱۹۹۴، یک مطالعه حاکی از عدم انتقال باکتریایی در قربانیان سوختگی در هنگام مصرف مکمل آلانیل-گلوتامین بود. این، یک نوع پایدارتر از گلوتامین است که ثبات طولانی‌مدت در محلول را حفظ می‌کند و در گلوتامین ماسل فارم وجود دارد.

مطالعه دیگری در سال ۲۰۰۹ به بررسی اثرات مکمل‌های گلوتامین روده‌ای روی طول مدت بستری در بیمارستان و شیوع عفونت در بیماران مبتلا به سوختگی پرداخت.

۳۰ بیمار به ۲ گروه تقسیم شدند که ۱۵ نفر از آنها تا زمان بهبودی کامل سوختگی از مکمل گلوتامین استفاده کردند. نتایج نشان داد که طول مدت بستری در بیمارستان برای این دسته از بیماران کوتاه‌تر بود و کشت زخم مثبت در آنها بطرز قابل‌توجهی کاهش یافت.

مطالعه سال ۲۰۰۲ در بیماران بخش مراقبت ویژه، نتایج مشابهی را بدست آورد. در این مورد، بیماران دریافت‌کننده سرم‌های حاوی ال-آلانیل-ال-گلوتامین در مقایسه با گروه کنترل شاهد یک بهبود قابل‌توجه در نرخ بقای ۶ماهه بودند (۶۶٫۷ درصد در مقابل ۴۰ درصد).

کنترل استرس و کورتیزول

فواید مکمل گلوتامین برای بدن
فواید مکمل گلوتامین برای بدن

چندین مطالعه کوچکتر نشان می‌دهد که مکمل‌های گلوتامین می‌توانند به کنترل سطوح کورتیزول کمک کنند. هنگامی که بدن دچار استرس می‌شود (بواسطه آسیب دیدگی‌ها، عفونت‌ها، سوختگی‌ها، تروما، ورزش شدید یا عمل‌های جراحی)، هورمون کورتیزول را به درون جریان خون آزاد می‌کند.

با بالا رفتن سطوح کورتیزول، مقدار قند خون (گلوکز) افزایش می‌یابد. این وضعیت به دلیل دفع گلوکز از بافت عضله، یک وضعیت کاتابولیک نامیده می‌شود. گمان می‌رود که پر کردن مجدد ذخایر گلیکوژن، جلوی این افزایش کورتیزول را می‌گیرد و از کاتابولیسم عضلات جلوگیری می‌کند.

درمان زخم‌های گوارشی

با توجه به دایره‌المعارف غذاهای شفابخش، گلوتامین می‌تواند در درمان زخم‌های معده نیز بسیار مفید باشد. در یک مطالعه دوسو کور روی ۵۷ بیمار مبتلا به زخم‌های گوارشی، ۲۴ نفر از آنها روزانه ۱٫۶ گرم گلوتامین مصرف کردند، در حالیکه بقیه از درمان‌های معمول مانند آنتی‌اسیدها و ضداسپاسم‌ها استفاده نمودند. مشخص شد که گلوتامین در مقایسه با آنها، درمان موثرتری برای زخم‌های گوارشی است.

با توجه به آنالیز اشعه X، نیمی از بیماران مصرف‌کننده گلوتامین در عرض ۲ هفته بطور کامل درمان شدند و ۲۲ مورد از ۲۴ نفر در عرض ۴ هفته، تسکین و بهبودی کامل یافتند. علاوه بر این، آب کلم که در بهبود زخم‌های معده بسیار مفید است نیز غنی از گلوتامین می‌باشد.

درمان سرطان

مکمل گلوتامین، اغلب به بیماران سرطانی تحت شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی که دچار سوءتغذیه شده‌اند، داده می‌شود و گاهی اوقات برای افرادی که تحت پیوند مغز استخوان قرار می‌گیرند نیز تجویز می‌شود.

بنظر می‌رسد که گلوتامین به کاهش استوماتیت (التهاب دهان) ناشی از شیمی‌درمانی کمک می‌کند. برخی مطالعات نشان می‌دهند که مصرف گلوتامین بصورت خوراکی ممکن است به کاهش اسهال ناشی از شیمی‌درمانی کمک کند.

همین مطالعه توسط دانشکده پزشکی دانشگاه مینه‌سوتا حاکی از آن است که گلوتامین می‌تواند از روده در مقابل موکوزیت محافظت نماید. موکوزیت، یک سمیت شایع شیمی‌درمانی سرطان است.

با مصرف مکمل گلوتامین، حداکثر درجه (گرید) موکوزیت در ۱۲ مورد از ۱۴ بیمار کاهش یافت و در ۲ نفر دیگر ثابت ماند.

تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود که آیا استفاده از گلوتامین بعنوان بخشی از رژیم درمانی برای سرطان، بی‌خطر وموثر است یا نه.

مزایای کاهش وزن

تعدادی از تحقیقات دریافته‌اند که گلوتامین در کاهش چربی بدن افراد دارای اضافه وزن، مفید است. این شامل یک مطالعه مقدماتی است که در سال ۲۰۱۴ در مجله تغذیه بالینی اروپا منتشر شد.

در این مطالعه، ۴ هفته مصرف گلوتامین به یک کاهش قابل‌توجه در وزن بدن و دور کمر منجر شد. بیماران در طول مصرف این مکمل، عادات غذایی یا سبک زندگی خود را تغییر ندادند.

یک مطالعه جداگانه نیز نشان داد که گلوتامین برای جلوگیری از ذخیره چربی ناشی از انسولین، مفید است.

کنترل هوس شیرینی

فواید مکمل گلوتامین برای بدن
فواید مکمل گلوتامین برای بدن

مطالب بسیاری در وبلاگ‌های بدنسازی وجود دارند که ادعا می‌کنند ال-گلوتامین می‌تواند در کنترل هوس شیرینی موثر باشد. اگرچه گلوتامین براحتی به گلوکز تبدیل شده و از این طریق به درمان هیپوگلیسمی کمک می کند اما هیچ مدرک علمی وجود ندارد که نشان دهد روی میل به مصرف شیرینی نیز اثرگذار است. با اینحال همانند مزایای آن برای بیماران سرطانی، برای درک روشن نقش گلوتامین در کنترل وزن به تحقیقات بیشتری نیاز است.

مزایای سیستم ایمنی

ال-گلوتامین، یک اسید آمینه ضروری است که برای رشد و ترمیم سلول مفید است. تحقیقات گسترده علمی دریافته‌اند که متابولیسم گلوتامین در ترمیم سلول‌های سیستم ایمنی پس از سلامت نامطلوب (ضعیف)، دچار شدن به آسیب‌دیدگی یا عفونت، بسیار مهم است.

میزان بالای استفاده از گلوتامین توسط سلول‌های سیستم ایمنی برای حفظ یک غلظت درون‌سلولی بالا از واسطه‌های مسیرهای بیوسنتزیک بکار می‌رود؛ بطوریکه مقادیر مطلوب DNA، RNA و سنتز پروتئین حفظ خواهد شد.

حفظ عملکرد سیستم ایمنی به سطوح پایین‌تر عفونت و مدت بستری کوتاه‌تر برای بیماران مصرف‌کننده گلوتامین نیز منجر شده است. این شامل بیمارانی است که تحت عمل جراحی، پرتودرمانی، پیوند مغز استخوان قرار گرفته یا از آسیب‌دیدگی رنج می‌برند.

هیدراتاسیون سلول

با کمک به هیدراتاسیون سلول، حجم سلول افزایش می‌یابد و در نتیجه، زمان بهبودی (ریکاوری) از فعالیت ورزشی، آسیب‌دیدگی و جراحت‌ها کاهش خواهد یافت. با تقویت حجم سلول و سطوح هیدراتاسیون توسط این اسید آمینه، آسیب عضلانی ناشی از تمرین شدید یا آسیب‌دیدگی بطور موثرتری ترمیم خواهد شد.

متابولیسم و رشد

مصرف مکمل ال-گلوتامین می‌تواند سطوح هورمون رشد انسانی طبیعی را بطور گسترده‌ای افزایش دهد. متابولیسم به دلیل افزایش سطوح HGH سرعت می‌یابد که امکان پردازش کارامدتر مواد غذایی و افزایش متابولیسم موثر چربی‌ها را فراهم می‌سازد. این امر به بهبود در کاهش چربی و ساخت عضله خالص منجر خواهد شد.

کمک به رشد عضله

متداول‌ترین دلیل برای مصرف گلوتامین توسط ورزشکاران و بدنسازان، افزایش محسوس در رشد عضله است. اما آیا هیچ‌گونه مطالعه بالینی برای پشتیبانی از این نظریه وجود دارد؟

اگرچه گلوتامین یک استروئید نیست اما تصور می‌شود که شما می‌توانید توسط پر کردن سریع ذخایر آمینو اسیدهای بدن‌تان پس از ورزش شدید، سرعت ترمیم عضلات را افزایش دهید. این به شما امکان می‌دهد که به دفعات بیشتری تمرین کنید و در نتیجه به افزایش سریع‌تر در قدرت و سایز عضله منجر خواهد شد.

متأسفانه شواهد کمی وجود دارد که می‌گوید گلوتامین بتنهایی می‌تواند قدرت یا توده خالص عضلانی را بیشتر از یک دارونما افزایش دهد. به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز است اما ۲ مطالعه‌ای که این نظریه را رد می‌کنند، بطور خلاصه در زیر آورده شده‌اند.

مقاله‌ای که در مجله تحقیقات قدرت و آماده‌سازی منتشر شد، اثرات مصرف گلوتامین قبل از تمرین را بررسی کرد. اندازه این مطالعه کوچک بود و فقط ۶ ورزشکار مرد قدرتی در آن شرکت داشتند؛ آنها به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن‌شان، ۰٫۳ گرم گلوتامین مصرف کردند.

۱ ساعت پس از مصرف، ۳ گروه در مجموع ۴ ست تمرین را تا شکست عضلانی انجام دادند. براساس این اندازه نمونه کوچک که پس از یک جلسه تمرین اندازه‌گیری شد، محققان فقط با ۴ ست ورزش نتیجه گرفتند که گلوتامین باعث بهبود عملکرد وزنه‌برداری نمی‌شود.

به نظر ما این مطالعه به دلیل اندازه نمونه کوچک و مدت محدودش بسختی می‌تواند بعنوان یک مطالعه قابل اعتماد در نظر گرفته شود.

مطالعه دوم و بزرگتر، یک سال زودتر انجام شد و در آن، قدرت ۳۱ فرد مصرف‌کننده گلوتامین در مقابل یک گروه دارونما بمدت ۶ هفته اندازه‌گیری شد. محققان باز هم به این نتیجه رسیدند که مصرف مکمل گلوتامین در طول تمرین مقاوتی، اثر قابل‌توجهی روی عملکرد عضلانی ندارد.

اِشکال اینجاست که میزان بهبودی، اندازه‌گیری نشد و گروه‌های دارونما و گلوتامین، برنامه تمرینی یکسانی داشتند. بعلاوه همانطور که از قبل می‌دانید، کراتین مکملی است که غالبا برای افزایش قدرت بکار می‌رود.

شما در یک مکمل گلوتامین خوب باید بدنبال چه چیزهایی باشید

فواید مکمل گلوتامین برای بدن
فواید مکمل گلوتامین برای بدن

در هنگام بررسی مکمل‌های گلوتامین باید همواره چند ویژگی مهم را در نظر بگیرید.

از آنجا که آنها محصولات تک‌ماده‌ای هستند، مقایسه‌شان بسیار ساده‌تر از چیزی ماند پروبیوتیک یا پودر پروتئین است. بنابراین فقط کافی است به ۵ عامل اصلی زیر توجه کنید:

۱. قیمت در هر گرم: محاسبه قیمت در هر وعده، مفید است اما محدودیت‌های خودش را دارد.

اگر اندازه وعده یک محصول، ۳ گرم و اندازه وعده محصول دیگر ۵ گرم بود، چه می‌شود؟ همیشه بهتر است با یک محاسبه سریع، قیمت هر گرم از محصول را برای سایزهای مختلف آن (اندازه‌های مختلف قوطی‌ها) حساب کنید.

۲. اعتبار برند: شما با خرید از یک کمپانی مکمل غذایی معتبر، اطمینان خاطر بیشتری خواهید داشت. این بدان معنا نیست که آنها به دهه‌ها تحقیق و صدها محصول نیاز دارند اما اگر بتوانید نظرات مثبت مصرف‌کنندگان زیادی را در مورد آن محصول پیدا کنید، بسیار مفید خواهد بود.

۳. گواهی‌نامه‌ها: این می‌تواند نشان دهد که کیفیت و کمیت مواد تشکیل‌دهنده روی برچسب، دقیق هستند. شما باید بدنبال برچسبی (نشان) باشید که می‌گوید یک محصول دارای گواهی‌نامه NSF  یا  cGMPو در حالت ایده‌آل هر دو گواهی‌نامه است.

۴. مقدار گلوتامین در هر وعده: شما معمولا باید بدنبال مکمل‌هایی باشید که در هر وعده، ۳ تا ۵ گرم گلوتامین دارند. این براساس شواهد حکایتی در انجمن‌های بدنسازی و تناسب‌اندام  و همچنین ترکیبی از مطالعات بالینی است که در طول تحقیق برای این مطالعه به آنها دست یافتیم.

۵. تخفیف‌ها و اندازه‌های ظرف: اکثر برندهای مکمل، گلوتامین را در ظرف‌هایی با سایزهای مختلف تولید می‌کنند. اما ما توصیه نمی‌کنیم بزرگترین سایزی که می‌توانید را خریداری نمایید. سعی کنید بین ارزش پول و قابلیت کاربرد (مثلا مقدار مصرف واقعی‌تان در یک سال) نوعی تعادل پیدا کنید.

منبع: usa-homegym.com

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *